Speaker Hoparlör nedir? Nasıl Çalışır?

foruMakara

Speakerların Yapısı :

Speakerlar elektriksel enerjiyi akustik enerjiye çevirir. Speakerlar manyetizmin prensiplerini kullanırlar. Bir mıknatısta iki zıt kutup vardır kuzey kutbu (N) ve güney kutbu (S) ( pozitif ve negaif). Zıt kutuplar birbirini çekerken aynı kutuplar birbirini iter.

Speakerlarda sabit kalıcı mıknatıs ve hareket edebilen elektromıknatıstan oluşur. Elektromıknatıs bir iletkenden akım geçmesi ile oluşur. İletken silindir geçen akım alternatif akımdır ve yönü sinyalin ( güçlendirilen Ses sinyali) frekansına göre değişir.Bir yönden akım geçerken positif manyetik alan oluşturulur ve iki manyetik alna biribirin iter ve iletken silindir mıknatıstan uzaklaşarak hareket eder. Sinyal yön değiştirdiğinde iletken silindir diğer yönde hareket eder.

Mesela 440 Hz lik bir nota çalındığında akım saniyede 440 defa pozitif / negatif yönde gider ve iletken silindirde aynı şekilde saniyede 440 defa ileri ve geri yönde hareket eder. İetken silindir kağıttan koniye bağlıdır , silindir hareket ettikçe konide pomplama şeklinde silindire bağlı olarak hareket eder. Koninin ileri pompalama hareketi havayı sıkıştırır. Koni geri yönde hareket etmeye başladığında hava geri çekilir ve daha az yoğun olup denge pozisyonuna gelir.Bu hareket saniyede 440 defa yapılır.

Bu işlemler ve speakerın kullanışlı olması spkearın yapımında kullanılan parçalara bağlıdır. Bir speaker şu parçalardan oluşur.

Mıknatıs - Mıknatısın büyüklüğü yaratılacak manyetik alanın büyüklüğünü belirler. Belli limitlerde mıknatıs büyüdükçe speaker daha iyi çalışır çünkü mıknatısın ses silindiri üzerinde kontrol gücü daha çok olur. Bunun yanında bu büyüklük ağırlık ve maliyet yaratır. Aslında bir speaker da maliyeti mıknatıs düzeneği yaratır.
Ses Silindiri- Ses silinidiri genellikle plastik , aliminyum, kağıt veya fiberglastan yapılır. Sonuçta bu ses silindiri üzerinden sürekli yükesek miktarlarda akım geçtiği için yapıldığı madde yeterli kuvvette ve ısıya dayanıklı olmalıdır ki şekil bozukluğuna uğramayıp yuvarlaklığını korumalıdır. İletken aliminyum veya bakırdan olabileceği gibi düz veya yuvarlak sargı olabilir.Aliminyum hafiftir ama bakır daha iyi iletkendir. ( daha az güç kaybı).Düz sargı boşlukta daha fazla iletken youğunluğu yarattığı için daha verimlidir.
Boşluk- Mıknatıs düzeneği içindeki boşluk olup ses silindirine hareket ortamı sağlar.Bu boşluk elektromanyetik alanın yoğunlaştığı bölgedir. Boşluk daraldıkça speakerın verimliliği artar çünü manyetik alanla daha çok etkileşim olur. Bu darlık ayrıca mıknatısa daha çok ısı verilmesini de sağlar.
Kutup Parçası ve plakalar- Kutup parçası ön ve arka plakalar arsında sandviç şeklindedir.Bu plakalar metaldir manyetize olarak manyetik alanı boşluğa doğru yöneltirler.Ayrıca mıknatısa ısı transfer ederler.
Koni- Kağıttan veya sentetik maddeden yapılır.Ses silindirine yapıştırılmıştır ve havayı itmek için kullanılır.Koninin şekli frekans cevabını etkiler ve şekil alabilirliğini etkiler. Koni düz (straight) veya eğik (curvilinear) olabilir.Eğik şekilli koninin frekans cevabı daha iyidir. Düz koni daha kolay şekil alır.
Surround- Surround speakerı kovaya bağlayarak yuvarlak şekli korumasını sağlar.Ayrıca speakerın hareket alanını belirler.Poliüretan köpükten, kumaş veya kağıttan yapılabilir.
Örümcek- Ses konisi şekillendiricisini veya konini başalangıcını kovaya boşlukta ses silindirine bağlar.
Kova- Bütün speaker parçalarının üstünde bulunduğu ana çerçevedir
Toz Koruyucusu- Ses silindirini ve boşluğu tozdan korur. Aliminyum , kağıt ve kumaştan yapılabilir. Eğer aliminyumdan toz koruyucusu kullanılırsa yüksek frekansların yaratılmasına yardımcı olur.
Havalandırma deliği-En iyi speakerlarda mıknatıs düzeneğinin arkasında havalandırma deliği denen , boşluğa fazladan hava sağlar.Ana görevi silindirin hareketi sonucu oluşan toz korumasının altındaki basıncı rahatlatmaktır.

Sürücü Çeşitleri

Speakerlar üreticiler ve tekrardan üreticiler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Tekrardan üreticiler sesi düzgün olarak tekrardan yaratmaya çalışırlar., evde kullandığımız ses sistemleri gibi. Mükemmel tekrardan üreten speakerlar 20 Hz ile 20 KHz arasındaki bütün frekansları eşit düzeyde üreten speakerdır.

Aslında speakerın yapısında bir çok değişik madde kullanıldığından mükemmel bir frekans cevabı vermesi mümkün değildir.Ayrıca speakerın boyutu da tonsal karakteristiğini etkiler. Konisel speaker ların boyutları 32 inch ile 1 inch arasında değişir. Büyük çaplı speakerlar düşük frekansları yüksek frekanslardan daha iyi üretir çünkü küçük çaplı speakerlar düşük frekansları tekrardan yaratamaz.

Müzik aletlerinin anfilerinde kullanılan speakerlar , bas ve gitar anfileri gibi enstrumanın frekans cevabını şiddetlendrien ve müziksel kalite katan , özgünlük kazandıran tonsal karekteristikleri vardır. Bu karakteristikler kürenin seçilen boyutundan, ses silindirinin boyutu ve yapım maddesinden vb.. özelliklerden etkilenir.

Daha geniş frekans cevabı sağlamak için speakerlarda değişik boyutlarda elemanlar kullanılır. Bu speakerlarda birkaç koni kullanarak yapılabilir mesela 15 inch koni düşük frekanslar için 10 inch koni orta frekanslar için , 3 inch koni ise yüksek frekanslar için üçü birlikte speakerın yapısında beraberce kullanılabilir. Bu yöntem yerine sıkıştırma sürücüleri ( compression drivers) kullanarakta bu sorun çözülebilir. Sıkıştırma sürücüsünü bir sabit mıknatısın merkezine yerleştirilen ses silindirinin üstüne diyafram tutturulması ile oluşturulur.

Diyaframın önünde kurşun şeklinde bir parça olup faz durdurucusu vardır.Faz durdurucusu diyaframın bütün noktalarının sürücünün boğazına olan uzaklığını sabit tutmaya yarar.Bu faz sönümlemesini engeller ve iyi bir frekans cevabı oluşmasını sağlar.

Sıkıştırma sürücüleri konik sürücülerden daha verimlidir. Konik speakerların verimliliği % 1 ile % 10 arasında değişir.Bunun anlamı speakera yollanan enerjinin % 1 ile % 10 arası sese dönüştürülür. Geri kalan kısmı ısıya dönüşür. Sıkıştırma sürücülerinin verimliliği %20- %30 arasında değişir.

Piezo tweetırları kristal kullanan sürücü tipidir. Kristale basınö uygulandığında elektriksel polarizasyon oluşturulur ve akım yaratılır. Yaratılan akım kristale uygulanan mekaniksel kuvvetle doğru orantılıdır. Ayrıca bunun terside geçerlidir, kristale bir akım uygulandığında akıma bağlı olarak kristal titreşir.

Piezo tweetırları bir diyafram vey koni üzerine konulan kristalden oluşur. Kristal titreştikçe diyafram da hareket eder ve ses yaratılır..Diyaframın boyutunun küçük olması ve kristalin kısıtlı hareketinden dolayı piezo tweetırları sadece yüksek frekans üretmekte kullanılır.

Crossover- Tüm frekansları kapsayan bir speaker tasarlamak için crossover kullanmalıdır. İki çeşit crossover vardır. Pasif crossover ve aktif veya elektronik crossover.

Pasif crossover yüksek seviyeli crossover olarak adlandırılır çünkü anfiden yüksek akımı alırlar ve frekans aralığına bölerler.

Aktif crossoverlar güç anfilerinden önce kullanırlar. Düşük seviyeli voltaj seviyelerini alırlar ve değişik frekans aralıkalrına bölerler. Daha sonra her frekans aralığı farklı güç anfileriyle kuvvetlendirilir ve uygun speaker parçasına gönderilir.

Düşük voltaj seviyelerinde çalıştıklarından aktif crossoverlar pasif crossoverlardan daha verimlidir.Aktif crossoverların kendi üzerlerinde yüksek ve düşük frekansları kontrol için ayrı bir parça bulunur. Ayrıca aktif crossoverlarda istenen crossover noktası seçme avantajı vardır.

Kullanılan farklı elemanlar crossover noktalarının sayısında belirleyici olur. İki yollu sistemde bir, üç yollu sistem iki , dört yollu sistem üç crossover noktası bulundurur.

Kullanılan crossover tipine bağlı olmaksızın bütün crossoverların çalışma mantığı aynıdır. Crossover frekansında sinyal seviyesi 6 dB düşer. Bu noktada sinyalin düşmesi önemlidir.

Belli frekans aralığında sinyal seviyesinin belli bir oranda düşme birimine eğim oranı denir. Deibel başına oktav ile birimlendirlir.( Oktav frekansın iki katına veya yarısına inmesidir.)
6 dB/8va lık bir eğimde sinyal seviyesi her oktavda 6 dB düşer.

Mesela elimizde crossover noktası 1000 Hz de olan iki yönlü speaker olsun. 1000 Hz de yüksek frekans elemanına giden sinyal 3 dB düşer . 1000 Hz ( 500 Hz) in altında bir oktav düştüğünde sinyal 6 dB daha düşer toplamda – 9 db lik düşüş olur. Sıradaki oktav düşüşü ( 250 Hz ) sıkıştırma sürücüsüne yollanır ama sinyal seviyesi bir 6 dB daha düşer ve toplamda –15 dB lik düşüş sağlanır.

Crossover aynı zamanda speakerın parçalarını korur ve speakerın ömrünü uzatır.

Farklı crossoverlar farklı düşüş eğrileri vardır. 12 dB/8Va , 18 dB/8Va , 24 dB/8va kaliteli ses sistemlerinde kullanılan eğim oranlarıdır. Genelde eğim oranı artıkça speakerın parçaları daha iyi korunur.
Speaker Kapsama (Enclosure) Tipleri
Speaker kapsamlarını anlamak için ilk önce speaker yönlendiricisi ( baffle) yapısını anlamak gerekir.Speakerın konisi hareket ettikçe havayı öne ve arkaya doğru iter. Arkaya doğru hareket eden hava dalgası ile öne giden hava dalgası farklı fazlardadır. Bu yaptıkları ters hareket özellikle düşük frekanslarda birbirlerini sönümlerler. Sonuçlanan ses zayıf ve küçüktür. Bu faz sönümlemesini engellemek için ön dalga ile arka dalga birbirinden ayrılmalıdır. Bu baffle denen parça ile sağlanır. Baffle ses enerjisini yönlendiren bir parçadır. Direk radyatör denen birçok değişik baffle konfigürasyonları vardır.

Direct Radyatörler
Direk radyatör bir speaker çeşidi olup sesi direk olarak dinleme bölgesine yönlendirir.Baffle kullanarak birçok yarar sağlanabilir. Faz problemleri engellenir, daha iyi düşük frekans cevapları elde edilir. Ayrıca baffle sürücünün radyasyon yapmsına yardımcı olarak ses enerjisini dinleme bölgesine yönlendirir.

Sonsuz Yönlendirici ( İnfinite Baffle) : Eğer speaker sonsuz uzunluk ve genişlikteki bir levhaya asılırsa arka dalga ile ön dalga birbiriyle çakışmaz ve sönüm olmaz. Bu konfigürasyona örnek olarak iki oda arasında bir duvara speakerın asılmasıyla olabilir. Speakerın önünden gelen ses bir odaya giderken arkadan çıkan ses diğer odaya gider. Böylece iki ses karşılaşmaz ve faz sönümlemesi olmaz.Burdaki ideal durumu gerçeklemek için spearkerın arka çıkışı kapatılır ve faz sönümlemesi olmaz. Ama bu sefer arka dalga speaker içinde kaldığı için bir yay gibi davranır koniyi öne doğru iter.Bu speakerı verimden düşürür ve sesin basınç seviyesini düşer ve speaker tarafından üretilen enerjinin yarısı boşa gider.
Sonlu Yönlendirici ( Finite Baffle) : Sonsuz yönlediricili kabinin verimliliğini artırmak için en belirgin yol kabinin arkasını açmaktır.Bu speakerın rahatça hareket etmesini sağlar ve ses basınç seviyesini arttırır. Ama yönlendiricinin boyutuna bağlı olarak bir miktar faz sönümlemesi olur.Tabi bu sönümleme frekansa da bağlıdır. Mesela 50 Hz lik sinyali speakerın üretmesi için dalga boyu yaklaşık 6.8 metred olmalı , speakerın en uç noktasından yönlendiricinin ( baffle) en uç noktasına olan uzaklığı yaklaşık 1.7 metre olmalıdır. Bu tip kabinel gitar anfilerinde kullanılır ve yüksek basınç seviyelerine olanak sağlar. Faz sönümlemesinden etkilenen frekanslar gitarın frekansının altındaki frekanslardır.
Bass-Refleks- Bütün sürücüler belli bir frekans cevabına sahiptir ve bu frekans cevabında alçak frekansta tepe değer vardır buna serbest-hava rezonans tepesi denir.

Bu şu demektir speaker'dan bu frekansı üretmesi istendiğinde speaker rezonansa girer ve o frekansta en büyük genliğe sahip olur. Bu noktadan sonra düşük frekanslar hızla zayıflar. Rezonans frekansından kaynaklanan gürültüyü engellemek için değişik yönlendirici ( Baffle) tasarımları yapılır.

Hatırlancağı gibi sonsuz yönlendiricide arka dalga dinleme alanına yollanmaz, bu yüzden speakerın enerjisinin yarısı boşa harcanır. Bu sorun kabinin arkasına havandırma deliği açılarak yapılabilir. Bu bass reflex yapısının temel mantığıdır.
Rezonans frekansı , kabın arkas kısmındaki açıklıkla ve kapsamanın tipi arasında çok yakın ilişki vardır. Bu üç faktörü doğru dengelemek için kabinin arkasındaki açıklığın boyutu ile oynarak düşük frekanslar yaratılabilir.Bu yapı aşağıda gösterilmiştir.

Düzgün tasarlanmış bass refleks yapısı rezonans frekansındaki tepe vurmasını engeller , daha yüksek oktavlarda ve serbest-hava frekansında küçük iki tepe noktaları oluşturur.

Bass refleks yapısının frekansa ayarlanmış olması için kabinin büyüklüğünün gerekli faz çevrimini yapması için yeteri kadar geniş olmalıdır. Kanal kullanarak yapılan hava boşluğunda kapsama büyüklüğü frekans ayarlamasını bozmadan düşürülebilir. Birkaç çeşit bass refleks kabin tipi vardır. Bunlar kanallı kapı , raflı kapılı, akustik labirent kapılı tiplerdir.

Kanallı kapılı ( Duct Port) kabinlerde kapı deliğinden önce doğru rezonans frekansını seçmek için tüp bulunur.

Raflı kapılı kabinde ( Shelved Port ), kabinin arkasına doğru dalga düzenlemesi yapmak için bir raf uzanmıştır . Daha geniş bir raf alanı olmuştur.

Akustik Labirent kapılı kabin ise raflı , kapılı olup , ekstradan dikey bir uzantı vardır.Bu da ses dalgasının ilerlemesi için bir labirent oluşturur. Bu yapı kabinin arka kısım yüzüne daha fazla yük bindirerek speakera daha düz ve eşit bir frekans cevabı vermesini sağlar.

Horn : Bir çeşit akustik çeviricidir. Sürücüden gelen basıncın yüksek empedansı ile havanın düşük empedansı arasında eşleşmeyi sağlar. Bu empedans eşlemesinden dolayı sürücünün verimliliği artar buda ses yüksekliğini sağlamak için daha az güç harcanmasını sağlar. Konik bir speakerın verimi %1-%10 iken Horn kullanılmış bir speakarın verimliliği % 40 dır.

Horn daha başka bir faydası ise düşük frekansları yaymasıdır.düşük frekansların dalga boyu büyük olduğundan , küçük diyaframlı bir sürücü için büyük hava kütlelerini hareket ettrimesi zordur. Horn kullanarak diyaframın küçük hareketleri düşük frekasnları havaya kuple edilebilir.

Sürücünün diyaframının büyüklüğü hornun açıklığından daha büyük olmalıdır. Böylece küçük bir alana daha fazla güçle basınç iletilmiş olur ve sürücüyü daha verimli yapar.
Bu yapıldığında ise sürücünün veya speakerın arka kısmına bir basınç uygulanmalıdır bu da speakerın ileri hareketinin ters yönde hareketinden daha fazla olmasına sebep olur. Bu non-lineer gürültü olarak ortaya çıkar. Bunun anlamı spekarın hareketi artık simetrik değildir. Sıkıştırma sürücülerinde non-lineer gürültüyü engellemek için, arka sıkıştırma çemberi olup diyafram üzerindeki basıncı her yönde eşitler .

Hornlar woofer ve tweeterlarda kullanılabilir ama asıl kullanım amacı sürücünün frekans aralığını artırmak ve daha konsantre ses dağıtımını yapmaktır.

Arka ve ön horn yükleme yapmanın anlamı hornlar ve bass refleks yapısını aynı sürücü içinde birleştirmektir. Ön yüklemeli horn demek ön dalga horna yönlendirilir ,arka dalga ise kapıya yönlendirilir. Arka yüklemeli horn tam tersidir. Arka dalga horna yönlendirlir ön dalga ise yansıtılır.. Bu kullanım daha çok düşük frekans sürücülerindedir. Katlı hornlar arka yüklü ve ön yüklü olabilir
Hornun uzunluğu artıkça frekans cevabı düşer. 12 inclik bir hornda speaker 50 Hz ayarlanabilir. Bu kesim frekansını yakalamk için hornun uzunluğu yaklaşık 2.5 metre olmalı ve hornun açıklığı yaklaşık 3,8 metre kare olmalıdır. Tabiki böyle bir horn tasarımı pek pratik değildir.

Katlı hornlar belli bir bass frekans karekteristiği yakalamak için tasarlanmış ve katlı kısımlar kullanarak hornun büyüklüğü düşürülmüştür.

Hornlar ayrıca orta ve yüksek frekans içinde kullanılabilir. Hornların yapısını etkileyen üç faktör vardır. 1 ) boğaz ( throat) , 2 ) flare 3 ) ağız ( mouth ) . Boğaz sürücünün bağlandığı alandır. Flare hornun uzunluğunu belirleyen bir orandır , ağız ise çıkış noktasıdır. Değişik flare oranları kesim frekans noktalarını belirler. Boğaz sürücüye ne kadar yük yerleştirilebileceğini belirler.

Değişik flare oranları ,farklı frekans cevapları yaratırlar. En çok kullanılan flare tipleri hiperbolik , eksponansiyel ve koniktir. Her horn kendine özgü performans karakteristiği vardır. Hiperbolik eğri yayılımı en az olan frekans cevabına sahiptir, bunun yanında en iyi düşük frekans cevabına sahiptir. Konik eğrisi çabuk yayılır ama en kötü düşük frekans cevabına sahiptir. Eksponensiyel olan bu ikisi arasında bir performansa sahiptir.

En iyi performansı hiperbolik horn vermesine rağmen , yavaş yayılımdan dolayı hornun boğazında yüksek basınç meydana gelir. Bu eğer horn ani yüksek enerjili düşük frekans ile beslenirse non-lineer gürültü oluşur .

Muhtemelen eksponansiyel horn en iyi performansı verir. Çünkü daha düz bir frekans cevabı sağlar ve non-lineer gürültü çok azdır

Sabit yönlendirmeli hornlar yeni tip hornlardandır.Frekans artıkça horn sesin çıkış hüzmesini daraltır. Bu da yüksek bir yönlendirme sağlar. Sabit yönlendirme demek , üretilen frekansa bağlı olmaksızın yayılma paterni değişmez.

Speaker Kabin Faktörleri

Verimlilik ve Hassaslık ( Sensitivity)

Sürücüler gibi speakerlarda değişik seviyelerde verimlilik özellikleri vardır. Sistemin ses basınç seviyesini ( SPL ) yükseltmek için iki temel yol vardır. Birincisi bir sürü güç kuvvetlendirici kullanma ikincisi verimli speakerlar kullanmakdır. Buradaki verimlilik ne kadar ses üretildiği ve ne kadarının ısıya dönüştüğüdür. Verimlilik yüzde ile gösterilir.

Bir çok üretici hassaslığı veya SPL seviyesini gösteren spefikasyonlar yayımlarlar. Bu spefikasyonda şu test yapılır ; 1 watt gücünde tüm frekansları kapsayan bir sinyal speaker aracılığıyla gönderilir ve 1 metre ötede ses basınç seviyesi ölçer bulunur ve değer okunur.

Güç İşleme Kapasitesi

Güç işleme kapasitesi demek bir speakerın kendine zarar vermeden ne kadar güç işleyebileceğini gösterir. Güç işleme kapasitesini iki oran faktörü belirler. Bu oranlar program ve süreklilikdir.

Sürekli güç demek ( RMS ) speakerı saf bir sinüs dalgası ile beslemektir. Program gücü ise sabit olarak değişen bir sinyaldir. Program güç oranı sürekli güç oranının iki katıdır.

Frekans Cevabı

Frekans cevabı bir speakerın ses spectrumu içindeki frekansları tekrardan nasıl ürettiğinin göstergesidir. İdeal olan ses spektrumu içinde bu cevabın düz bir çizgi olmasıdır. Çoğu speaker üreticileri 20- 20 KHz arasında mükemmel frekans cevabı veren speakerlar üretmişlerdir. Spesifikasyonlarda +/- dB değişim gösteren ölçüler vardır bu değer frekans cevabının ne kadar düzgün olduğunu gösterir. Bu dB değişimi ne kadar az olursa frekansa göre sistemin cevabındaki değişim o kadar az olur.

Mesela frekans cevabı 50 –16000 Hz +/- 3 dB olan speaker 20- 20000 Hz +/- 10 dB den daha kullanışlıdır.

Yayılma ve Yönlendirme

Düşük frekanslar sanal olarak her yönde yayılma yaparlar ( onmi- directional). Bu her yönde yayılma yapmalarının sebebi dalga boyundan kaynaklanır.

Frekans artıkça dalga boyu düşer ve sesin yayılma uzaklığı da düşer. Bu etkiye ışınım denir ve sesin speakerın hemen dibinde daha uzak mesafeye göre daha net olmasını açıklar.

Çoğu üretici yayılımı veya kapsama alanını gösteren spesifikasyonlar yayınlamışlardır. Bu genellikle yatay ve dikey açı ölçümlerinden oluşur. Mesela 90o x 40o yayılma alanı olan bir kabinin , sesi yatayda 90 derece yayarken dikeyde 40 derecelik bir açıyla yayar. Eğer bu alanın dışına çıkılırsa frekans cevabı düşer.

Yönlendirme ise belli bir yayılma paterni içindeki frekans cevabına denir.

Uzaklık ve Eko ( Reverberation )

Ses mühendislerinin karşılaştıkları en belirgin problemlerden ikisi eko ve uzaklıktır. Bütün kapalı alanlardaki ses sistemlerinde eko oluşur. Eko orijinal ses durduktan sonra sein hala devam etmesidir. Bu ses dalgalarının oda duvarlarına değişik zamanlarda çarpıp yansımasıyla oluşur.

Eko alanı ( reverberant field) , eko yüzünden sesin orjinal ses kaynağından daha yüksek çıktığı alandır. Bu alanda sesin anlaşılması zordur.Ekoyu önlemek için kapalı alanda değil de açık alanlarda çalmak gerekir.

Ekoyu önlemenin diğer bir yolu ise yönlendirilmiş speakerlar kullanmak ve onları düzgün yerleştirmektir.Bunun için speakerınızın yayılma tipini bilmek gerkeri. Geniş veya dar yayılımlı speaker bir kalite ölçütü değilidir.yalnızca speakerın bir foksiyonudur.Genelikle iki türde beraber kullnılır ve bu olaya kuplaj denir. Speakerları kuplaj yapmanın birtakım kuralları vardır. Bunlar ;

1. Speakerların ses silindirleri her zaman aynı hizada olmalıdır. Speaker'lar yatay ve dikey şekilde monte edildiklerinde de geçerlidir.
Bu faz problemlerinin olmasını engeller

2. Spekerları yan yana dizmek yayılımı artırmaz , tersine frekan çakışmalarından dolayı faz sönümleme meydana gelir. Yayılmayı artımak ve faz sönümlemesini
engellemek için kabinler yan yana dizilirken trapeoid şeklinde dizilmelidir.

3. Aynı tip speakerları kullanırken ,speaker içindeki frekans elemnalarıda birbirine kuple olmalıdır. Şöyleki bu iki speakerı üst üste yerleştirilmiş olsun , üsteki speakerı ters
çevirilip yüksek frekans elemanları beraberce kullanılmış olur

Ses mühendislerinin karşılaştığı diğer bir problem ise sesin uzaklıkla azalmasıdır. Speaker dan olan uzaklık her iki katına çıkışında SPL seviyesi 6 dB düşer. Bu olayı iyileştirmenin en genel yolu speakerları yükseğe asmaktı , böylece ses bütün dinleyicilere ulaşır.

Diğer bir yöntem ise değişik yayılımı olan speaker kullanmaktır. Geniş yayılımlı speaker dinleyenlerin ilk yarısının kapsarken , dar yayılımlı speaker diğer yarsını kapsar.Ama bu tarz kullanım yönlendirmenin amaç edilmediği alanlarda kullanılmalıdır.