Doğal Gaz Çalışmaları

CNGHABER · Tarih: Sal Hzr 27, 2006 12:11 am Mesaj konusu: Doğal Gaz Çalışmaları

BOTAŞ, Irak petrolünün Ceyhan'a taşınmasını gerçekleştirmek üzere, 15 Ağustos 1974 tarihinde, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO) Bağlı Ortaklık olarak kurulmuştur. Faaliyetlerini 1995 yılına kadar bu konumda sürdüren BOTAŞ, aynı yıl Kamu İktisadi Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmıştır. Faaliyetlerine boru hattı yoluyla ham petrol taşımacılığı ile başlayan BOTAŞ, 1987 yılından itibaren doğal gaz taşımacılığı ve ticareti ile iş kapsamını genişletmiş; hizmet fonksiyonlarının yanısıra, ticari bir hüviyet de kazanmıştır.

9 Şubat 1990 tarih ve 397 Sayılı, Doğal Gazın Kullanımı ile ilgili Kanun Hükmünde Kararname ile doğal gazın ithali, dağıtımı (şehiriçi dağıtımı hariç), satışı ve fiyatlandırılması hususunda tekel konumuna getirilen BOTAŞ'ın, 2 Mayıs 2001 tarihinde yasalaşan 4646 Sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile bu konumu sona ermiştir. Artık serbest ticaretin hüküm süreceği Türkiye doğal gaz piyasasında BOTAŞ, yılların tecrübesini de arkasına alarak yeniden yapılanma çalışmalarına hızla devam etmektedir.

BOTAŞ, boru hatları yoluyla petrol taşımacılığını, sahip olduğu tecrübe ile uluslararası arenaya taşımasını bilmiş, Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı (ITP) yoluyla Ceyhan'a akıttığı petrole Hazar petrollerini de ekleyerek Ceyhan'ı Akdeniz'in Basra'sı haline getirme yolunda kararlı adımlarla ilerlemektedir.

Enerji arz kaynaklarının çeşitlendirilmesi amacıyla 14 Şubat 1986'da Sovyetler Birliği ile imzalanan, yılda 6 milyar m³ gaz alımına yönelik anlaşma ile Türkiye, 1987'de doğal gaz kullanmaya başlamıştır. Günümüze kadar ekonomimizin hızla büyümesinde doğal gazın yadsınamayacak bir katkısı olmuştur ve olmaya da devam etmektedir. 500 milyon m³ ile başlayan doğal gaz tüketimi 2002 yılında 16 milyar m³'e ulaşmıştır.

Doğal gaz ithalinde kaynak çeşitlemesi kapsamında, 1994 yılında Cezayir'den sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımına başlanmış, bunu 1999 yılında Nijerya ile yapılan alım anlaşması ve spot alımlar izlemiştir.

BOTAŞ, LNG olarak deniz yoluyla taşınan gazı Marmara Ereğlisi'nde bulunan ve 685,000 m³/saat enjeksiyon kapasitesine sahip Gazlaştırma Terminali'nde işleme sokarak ana iletim hattına enjekte etmektedir.

Doğal gazın talep noktalarına ulaştırılması için yapılmış olan yatırım planları adım adım gerçekleştirilmektedir. Bugün Bulgaristan sınırından Ülkemize giren ve 1988 yılından bu yana işletilmekte olan 842 km.lik Ana Hattın yanısıra Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı da tamamlanarak 2001 yılının sonunda işletmeye alınmıştır. Ana Hat Karadeniz'den gelen Samsun-Ankara Hattı ile Ankara'da birleştirilmiştir. Ege Bölgesinde son kullanıcı noktası olarak belirlenen İzmir'e Karacabey üzerinden ulaşan hat ile birlikte Konya'dan da bir bağlantı hattının yapılması ile Batı Anadolu ana iletim şebekesi de tamamlanmıştır. Bununla birlikte Güney ve Güneydoğu Anadolu bölgesini sisteme bağlayacak olan hatların da ihaleleri yapılmıştır. Bu çalışmalar Karadeniz İletim Hatları ile birleştiğinde mevcut plan dahilindeki Türkiye Doğal Gaz Şebekesi tamamlanmış olacaktır.

Bu projeler ve yatırımlar hakkında detaylı bilgi için http://www.botas.gov.tr/ adresine tuşlayabilirsiniz.

http://www.botas.gov.tr/dogalgaz/dg_alim_ant.html

DOĞAL GAZ YATIRIMLARI

Rusya Federasyonu-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı, ülkemize Bulgaristan sınırındaki Malkoçlar'dan girmekte ve Hamitabat, Ambarlı, İstanbul, İzmit, Bursa, Eskişehir güzergahını takip ederek Ankara'ya ulaşmaktadır.

75 bar basınca göre dizayn edilen 842 km. uzunluğundaki bu boru hattı boyunca, Kırklareli, Pendik, Eskişehir, Ambarlı ve Bursa'da kompresör istasyonları, Malkoçlar'da ana ölçüm istasyonu ve pig tesisi bulunmaktadır. Ana kontrol merkezi ise Ankara-Yapracık'tadır.

26 Ekim 1986 tarihinde inşasına başlanan hat ile taşınan doğal gaz, 23 Haziran 1987 tarihinde ilk durağı olan Hamitabat Trakya Kombine Çevrim Santrali’ne ve Ağustos 1988'de Ankara'ya ulaşmıştır. Doğal gaz, Temmuz 1988'de İGSAŞ'ta Ağustos 1988'de Ambarlı Santrali’nde, Ekim 1988'de de Ankara'da konut ve ticaret sektörlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Sanayi sektöründe doğalgaz kullanımı ise, Ağustos 1989'da başlamıştır.

Doğal gaz, Ankara'dan sonra, İstanbul'da Ocak 1992'de, Bursa'da Aralık 1992'de, İzmit'te Eylül 1996'da, Eskişehir'de ise Ekim 1996'da konut ve ticaret sektörlerinde kullanıma sunulmuştur. Doğal gazın dağıtımı Ankara'da EGO, İstanbul'da İGDAŞ, İzmit'te İZGAZ, Bursa ve Eskişehir'de ise BOTAŞ tarafından yapılmaktadır. Mevcut durumda BOTAŞ’a ait dağıtım şirketleri 4646 Sayılı Kanun kapsamında özelleştirilmek üzere Özelleştirme İdaresine devredilmiştir.

Ana İletim Hattı, 1996 yılında 209 km. uzunluğundaki İzmit-Karadeniz Ereğli Doğal Gaz İletim Hattı ile Batı Karadeniz Bölgesi'ne, 208 km. uzunluğundaki Bursa-Çan Doğal Gaz İletim Hattı ile Çan'a uzatılmıştır. Hat daha sonra Çan - Çanakkale Doğal Gaz İletim Hattı ile Çan'dan Çanakkale'ye uzatılmış ve Temmuz 2001 tarihinde işletmeye alınmıştır.

Doğal gaz ilave alımlarının tüketim noktalarına kadar istenilen basınçta ve miktarda taşınabilmesi için ihtiyaç duyulan yatırımların büyük bir bölümü tamamlanmıştır. Bu kapsamda, Bulgaristan sınırında bulunan Malkoçlar Ölçüm İstasyonu'nun kapasitesi 8 Milyar m³/yıl'dan 14 Milyar m³/yıla yükseltilmiştir. Ayrıca, Kırklareli kompresör istasyonundaki mevcut 4 kompresör ünitesinin güçleri arttırılmıştır.

Hat üzerinde, Pendik'te inşa edilen kompresör istasyonu 1998 yılında ve Ambarlı'da inşa edilen kompresör istasyonu ise Aralık 2000 tarihinde işletmeye alınmıştır. 1998 yılında işletmeye alınan Eskişehir Kompresör İstasyonu'na 2000 yılında bir adet yedek ünite ilave edilmiştir. Eskişehir Kompresör İstasyonu'nun iki yönlü çalıştırılmasına yönelik çalışmalar tamamlanmıştır. Bursa Kompresör İstasyonu da Kasım 2000 'de tamamlanmıştır. Hat üzerinde inşa edilen 36 km.lik Malkoçlar- Kırklareli Kompresör İstasyonu, 77 km.lik Önerler-Esenyurt ve 48 km.lik Hersek-Yumurtatepe Loopları'nın yapımları 1998 yılında, 99 km.lik CS1-Önerler Loop'unun yapımı ise 2000 yılında tamamlanarak işletmeye alınmıştır.

2002 yılında, Eskişehir- Mihalliçcık (75 km. 40'') ve Bozüyük-Eskişehir (75 km. 40'') doğal gaz loop hatları, Bozüyük-Adapazarı Dağıtım Hattı Faz I (63 km. 36'') ve Bozüyük-Adapazarı Dağıtım Hattı Faz II (63 km. 36'') yapım çalışmaları tamamlanmıştır. Seçköy-Karacabey (75 km. 36'') Loop’unun yapım çalışmaları son aşamadadır.

251 km. uzunluğunda ve Ana Hat üzerinde Bursa-Karacabey'den başlayarak İzmir'e uzanan Karacabey-İzmir doğal gaz iletim hattının yapım çalışmaları tamamlanarak geçici kabulü yapılmıştır.

http://www.botas.gov.tr/projeler/ihale/konya.html

DOĞAL GAZ PROJELERİ

Güney ve güney doğudaki merkezlere doğal gaz sunulması amacıyla geliştirilen Sivas-Mersin ve Konya-İzmir Doğal Gaz Boru Hattı Projeleri’nin ihale çalışmaları son aşamadadır.

Doğal gazın, mevsimsel, günlük ve saatlik taleplerini düzenlemek ve önümüzdeki yıllarda ortaya çıkacak olan doğal gaz arz açığına çözüm getirmek amacıyla doğal gaz yeraltı depoları yapılması için geliştirilen Yeraltı Depolama Projesi için çalışmalar devam etmektedir.

Türkiye ve Yunanistan arasında doğal gaz şebekelerinin enterkonneksiyonu ve Güney Avrupa Gaz Ringi’nin gerçekleştirilmesi kapsamında belirlenen teknik esaslar doğrultusunda her iki tarafça yapılan çalışmalar neticesinde, geliştirilen Yunanistan-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projesi için çalışmalar devam etmektedir.

Yunanistan Projesi’nin ardından Avrupa’ya açılan ikinci kapımız olma niteliğindeki güzergah ise Avusturya’ya Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Slovakya, Çek Cumhuriyeti üzerinden ulaşacak olan Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’dir. Bu proje sayesinde sözkonusu ülkelerin yeniden yapılanan ekonomilerin gaz ihtiyacının karşılanması amaçlanmakta olup, konuyla ilgili görüşmeler yoğun bir şekilde devam etmektedir.

Boru hattının Türkiye sınırları içindeki güzergahı, Karacabey-Marmara Denizi Geçişi-İpsala/Kipi’dir. Hattın Marmara Denizi geçişi 17 km.dir. Proje’nin toplam 8 ay sürecek Temel ve Detay Mühendislik İşlerinin ihalesi devam etmektedir.

İnşaat işlerinin 2005 yılında tamamlanarak hattın devreye alınması planlanmaktadır.

Azerbaycan-Türkiye (Şahdeniz) Doğal Gaz Boru Hattı Projesi ile Azerbaycan gazının Gürcistan üzerinden Türkiye'ye taşınması amaçlanmış olup, hattın Türkiye kısmı ile ilgili olarak, Proje kapsamında Azerbaycan’dan alınacak olan doğal gazın Gürcistan-Türkiye sınırından Doğu Anadolu İletim Hattı’na bağlantı noktası olan Horasan’a kadar taşınması için yapılması planlanan boru hattının Ön Mühendislik çalışmaları tamamlanmıştır. Temel ve Detay Mühendislik çalışmaları neticesinde yapım ihalesine çıkılacaktır. Boru hattının 2004 yılının sonunda tamamlanarak devreye alınması planlanmaktadır.

Irak - Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı projesi ile Irak'ta bulunan doğal gaz sahalarının geliştirilmesiyle üretilecek olan 10 Milyar m3/yıl gazın, yapılacak bir doğal gaz boru hattı ile Türkiye’ye getirilmesi amaçlanmaktadır. Proje ile ilgili olarak BOTAŞ,TPAO, TEKFEN tarafından oluşturulan Yönlendirme Komitesi, çalışmalarını sürdürmektedir.

Doğal gaz arz kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve doğal gaz arz açığının bir kısmının Mısır’dan sağlanacak gaz ile karşılanması amacıyla Mısır - Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projesi geliştirilmiş olup, 2 Mayıs 2001 tarihinde yürürlüğe giren 4646 sayılı yeni Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun Geçici 4. Maddesi’ne göre; Kanun’un yürürlük tarihinden sonra Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından yapılacak arz-talep dengesi çalışmaları sonucunda bir arz açığı saptanması durumunda, bu Proje ile ilgili anlaşma sonuçlandırılacaktır.

Bu projeler ve yatırımlar hakkında detaylı bilgi için http://www.botas.gov.tr/projeler/ihale/guney.html