Dosiad'den Teşvik Değerlendirmesi
09.07.2008
DOSİAD Teşvik uygulamaları sürecini değerlendirdi. Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Aydemir sektörel, yerel ve proje bazlı teşvik taleplerini yineleyerek, yararlanacak illerin kriterlerinde göç hızının dikkate alınmasını istedi.
DOSİAD Teşvik uygulamaları sürecini değerlendirdi. Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Aydemir sektörel, yerel ve proje bazlı teşvik taleplerini yineleyerek, yararlanacak illerin kriterlerinde göç hızının dikkate alınmasını istedi. TEŞVİK DAYANAĞI Doğu Anadolu Sanayici ve İşadamları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Aydemir, teşvik uygulamalarının yatırımla sonuçlanması, sosyo ekonomik ölçütte katma değer üretebilmesi için, uygulamaların genel ihtiyaçlara, beklentilere ve kaynaklara dayandırılması gerektiğini söyledi. TOPLUMSAL MUTABAKAT Geçmiş, Teşvik uygulamalarının bölgesel düzeyde ve iller bazında ekonomik hayatla bağdaşmaması, günlük yaşamın gerçeklerinden kopuk olması sebebiyle benimsenemediğini belirten Aydemir, teşvik uygulamaları kapsam ve içeriğinin toplumsal mutabakat ile belirlenmesinin şart olduğunu kaydetti. HAKSIZ REKABET DOSİAD olarak teşviklerin bölgesel ve sektörel olması vurgusunu, toplumsal beklentilerin gereği olarak sıkça vurguladıklarını ifade eden Aydemir, bölgesel ekonomik atılımların “haksız rekabetlerle” sonuçlanmaması için, teşviklerin kaynak ve potansiyelleri ekonomiye kazandırıcı şekilde düzenlenmesinin şart olduğunu bildirdi. PERFORMANS FARKLILIĞI Aydemir, sosyo ekonomik performansları çok farklı, pazar avantajları arasında uçurumlar bulunan illerin aynı teşvik uygulamaları kapsamında tutulması yüzünden, mevcut teşvik düzenlemelerinin, yatırımların bölgesel kalkınma farklılıklarından olumsuz etkilenen alanlara değil, kalkınma düzeyi yüksek bölgelere kaydırdığını vurguladı. GERİ KALMIŞ YÖRELER Aydemir, teşvik uygulamalarında kalkınma hızı, ortalama gelir düzeyi, net göç hızı gibi temel kriterlerin göz önüne alınmaması yüzünden, teşvik kapsamındaki ekonomik düzeyleri birbirinden çok farklı illerin yatırım kapma yarışına girdiğini, bunun geri kalmış iller aleyhine sonuçlandığını kaydetti. BDDK VERİLERİ Uygulamalardaki haksız rekabeti örnekleyen Aydemir, “ BDDK’nın 2007 verilerini iyi okumak lazım. Erzurum kişi başına düşen banka kredisi sıralamasında 993 YTL ile 65’inci, kişi başına düşen banka mevduatı sıralamasında ise 961 YTL ile 62’inci sırada. Erzurumla birlikte teşvik uygulamalarından yararlanan Uşak kişi başına düşen banka maevduatı sıralamasında 3 bin 461 YTL ile 10’uncu, yine teşvikten yararlanan Trabzon kişi başına düşen 2 bin 255 YTL banka kredisi miktarıyla 16’ıncı sırada. Veriler yaşam düzeyleri arasındaki farklılıkları bariz şekilde ortaya koyuyor. Ama siz aynı yasa kapsamında Uşak, Trabzon gibi illerle Erzurum’u, Hakkari’yi yarıştırıyorsunuz. Yatırımcının alım gücü yüksek kesime yönelmesi ekonominin yasasıdır. Haliyle teşvikli yatırımların Erzurum’a ve diğer bölge illeri yerine buralara kaymasından tabi bir şey olamazdı. Ve nitekim sonuç da budur.” dedi. İSTİHDAM VURGUSU Teşvik yasalarının istihdama yönelik yatırım vurgusu üzerine kurulduğuna dikkat çeken Aydemir, bunun aynı zamanda işsizliği önlemek ve bölgesel ekonomik kaynakları üretimle katma değere dönüştürmek anlamı taşıdığını belirtti. Aydemir, “ Erzurum’da tarımdan turizme kadar ekonomiye kazandırılmayı bekleyen ekonomik değerler var. İşsizlik endişe verici boyutta. Bütün bunlar yatırım ihtiyacı doğuruyor. Ama teşvik kapsamında bütün bu ihtiyaçlara rağmen yatırım alamıyorsanız, sorun il ve bölgelerden değil, düzenlemelerin hayatla örtüşmediğinden kaynaklanıyor demektir. Yatırımcıyı cezbedecek imkanlar kısıtlı demektir. Yeni teşvik uygulamalarının bu çekirdek mesele üzerinde yoğunlaşması mutlak şart olarak gözükmektedir.” diye konuştu. PLATFORM OLUŞTURULMA GEREKLİLİĞİ Teşvik uygulamalarının temel esasları belirlenirken sahada çalışmak ve etütler yapmak yerine yine Ankara merkezli planlamaların yapıldığına, bunun da uygulama ile bölgesel ekonomik ihtiyaç ve yaşamla örtüşmediğine işaret eden Aydemir, “ Mevcut uygulamaların sonuçları il il, bölge bölge teşvik platformları oluşturularak ele alınmalıydı. Bu platformlarda ücretli kesimden esnafa, yatırımcıdan tüccara kadar herkes yer almalı ve beklentilerini aktarmalıydı. Yani mevcut uygulamalar iyi okunmalıydı. Biliyoruz ki, bu yapılmamış ve planlamalar yine teşvik bölgelerinde üretilmemiştir. Görüyoruz ki, bu tür yaklaşımlar sonucu her iki teşvik uygulamasındaki amaçlar, yani istihdam oluşturma beklentileri Erzurum gibi kalkınma hızı düşmüş, ekonomisi istikrarsız bir yapıya dönüşmüş illerde hayata geçirilememiştir.” yorumunu yaptı. DOSİAD KONSEYİ TOPLANACAK Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan tarafından hazırlanmakta olan yeni Teşvik düzenlemesindeki “proje, sektör ve yerel ölçüt” bazlarını doğru ve gerçekçi bir yaklaşım olarak gördüklerini söyleyen Aydemir, yeni düzenlemede kişi başına düşen milli gelir ve illerin GSYMH’ya katkılarının ölçü alınmasının yanı sıra “net göç hızı”nın da belirleyici olmasını istedi.Aydemir, “biz yeni Teşvikle ilgili beklentilerimizi gelecek hafta, DOSİAD Platformunda ele alacak ve kamuoyuyla paylaşacağız.” dedi.
Dosiad'den Teşvik Değerlendirmesi
|